ประวัติศาสตร์ศิลปะสร้างชาติ

Art History and Nation-building

วิทยานิพนธ์ปริญญาเอก รองศาสตราจารย์ ชาตรี ประกิตนนทการ

งานวิจัยชิ้นนี้มีเป้าหมายศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างงานเขียน “ประวัติศาสตร์ศิลปะฉบับทางการ” (official Thai art history) กับการก่อรูป “รัฐ” และ “ชาติ” ในบริบทสังคมไทย ช่วงระยะเวลาตั้งแต่ทศวรรษ 2400 ถึงทศวรรษที่ 2520 โดยอาศัยกรอบความคิดว่าด้วย “วัฒนธรรมที่ส่งผ่านวัตถุ” (Material culture) มาประยุกต์ใช้ในการศึกษา โดยมีสมมติฐานว่า รัฐและชาติไทยในรูปแบบและความหมายที่คนไทยส่วนใหญ่เข้าใจกันในปัจจุบัน ส่วนสำคัญส่วนหนึ่งเป็นผลผลิตที่เกิดขึ้นโดยตรงผ่านปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้คนกับโบราณวัตถุสถานที่เกิดขึ้นภายใต้กรอบวิธีคิดที่งานเขียน “ประวัติศาสตร์ศิลปะฉบับทางการ” ได้สร้างขึ้น ผลการศึกษาพบว่า “ประวัติศาสตร์ศิลปะฉบับทางการ” เกิดขึ้นจากงานเขียน 3 แนวทาง คือหนึ่ง “สกุลสมเด็จกรมดำรงฯ-เซเดส์” ที่ทำหน้าที่สร้างความชอบธรรมให้แก่การสถาปนาอำนาจรวมศูนย์ของรัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์ สองคือ “ประวัติศาสตร์ศิลปะชาตินิยมและเชื้อชาตินิยม” ซึ่งทำหน้าที่อธิบายความเก่าแก่ของชาติผ่านการสร้างความหมายแก่โบราณวัตถุสถาน ผู้เขียนเสนอว่า แนวทางแรกคือการนิยาม “ร่างกาย” ของรัฐ ส่วนแนวทางที่สองคือการนิยาม “จิตวิญญาณ” ของชาติไทย อย่างไรก็ตาม เมื่อเข้าสู่ยุค “สงครามเย็น” นิยามว่าด้วยรัฐและชาติได้เปลี่ยนแปลงไป “ประวัติศาสตร์ศิลปะฉบับทางการ” ได้เกิดการปรับตัวจนเกิดเป็นแนวทางที่สาม เรียกว่า “สำนักศิลปากร” ซึ่งมีลักษณะสำคัญคือ เน้นความเป็นวิชาการ, ชาตินิยมสายกลาง, และการเผยแพร่ความรู้สู่มวลชน แนวทางนี้กลายเป็นกรอบแนวคิดหลักในการเป็นเครื่องมือสร้างรัฐและชาติไทยจนกระทั่งปัจจุบัน

…………………………

#ประวัติศาสตร์ศิลปะสร้างชาติ

งานบรรยายประจำปีพุทธศักราช 2561
มูลนิธิพิริยะ ไกรฤกษ์ ขอเรียนเชิญผู้สนใจ
วันเสาร์ที่ 3 พฤศจิกายน 2561
เวลา 09.30 – 12.00 น.
ณ ห้องประชุมใหญ่ สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ
เทเวศร์ กรุงเทพฯ (ใกล้วัดเทวราชกุญชร)

รับจำนวน 148 ท่าน / ไม่มีค่าลงทะเบียน

ขณะนี้ผู้ร่วมกิจกรรมเต็มอัตราแล้ว ขอปิดการรับสมัคร ขอบพระคุณทุกท่านที่ให้ความสนใจครับ

https://www.facebook.com/piriyafoundation/